De roots van reggae in Winterswijk

28 januari 2019

Hoe en waarom reggae in de jaren tachtig van de vorige eeuw uitgerekend in Winterswijk vaste voet aan de grond kreeg is een van die brandende vragen waar het Poparchief Achterhoek en Liemers zich al lange tijd het hoofd over breekt. Was het een vreemd exotisch stofje in het leidingwater waarmee het plaatselijke muziekgilde besmet raakte of was er meer aan de hand? Met Raymond Ubbink, sleutelfiguur uit de lokale scene, gingen we op zoek naar de Winterswijkse reggae-roots.

 

Door Erik Meinen

Jamaica is eeuwenlang deel van het Britse imperium. De meeste van de drie miljoen bewoners zijn nazaten van de slaven die vanuit Afrika verscheept werden om op de plantages te werken. Jamaica krijgt in 1944 zelfbestuur. De traditionele muziek van het eiland wordt aanvankelijk sterk beïnvloed door de rhythm and blues die na de oorlog vanuit Amerika overwaait. Al snel gaat men een eigen koers varen. Kenmerkend zijn de ritmische accenten die bij de verschillende instrumenten anders liggen dan in de traditionele pop- en rockmuziek én het spelen van zogenaamde offbeats waarbij het ritme van de maat een halve tel verlegd wordt. Zo ontstaat begin jaren zestig een geheel eigen stijl die men ska noemt. Uit ska ontstaat rocksteady, een wat tragere variant die op zijn beurt over gaat in reggae.

Aanvankelijk bereikt reggae de westerse wereld maar mondjesmaat, denk aan Millie Small’s “My Boy Lollipop” of Desmond Dekker’s “Israelites”, maar daar komt midden jaren zeventig verandering in als Bob Marley & The Wailers met een serie overrompelende live-concerten Europa verovert. Het bekende “No Woman No Cry” wordt een wereldhit. Andere reggae-artiesten zijn eveneens succesvol. “Don’t Look Back” wordt een hit voor ex-Wailers bandlid Peter Tosh die dit duet samen met Mick Jagger zingt.

 

2-Tone

In Winterswijk is reggae begin jaren tachtig nog een vrijwel onbekend fenomeen. In de nasleep van punk beleeft de ska-muziek een revival die lokaal aanslaat. In de jeugdcentra wordt gedanst op de 2-Tone klanken van Engelse bands als The Specials (“A Message To You Rudy”), Madness (“One Step Beyond”) en The Selecter (“On My Radio”). De Nederlandstalige popgroep Doe Maar doet van zich spreken met zijn sterk door reggae en ska-beïnvloede popmuziek. Reggae trekt verder vooral de aandacht met het overlijden van de slechts 36-jarige Bob Marley op 11 mei 1981.

Als in datzelfde jaar de Stichting Zomeraktiviteiten de vakantiethuisblijvers trakteert op een aantal popconcerten in de Chi Chi Club zijn er naast Herman Brood & his Wild Romance optredens van Mark Foggo (ska van Hollandse bodem) en Mandingo Warrior (Surinaamse reggae). In 1982 heeft de Chi Chi Club opnieuw reggaebands op het programma. Dat het allemaal nog wennen is, blijkt uit de affiches waarop het woord reggae foutief (“reggea”) gespeld wordt.

 

Nico Loupatty   

Als de Doe Maar-mania tot een kookpunt komt, speelt de band op 2 april 1983 in het Cultureel Centrum. Tweeduizend gillende pubers zorgen voor een orkaan van geluid nog voordat de band een noot gespeeld heeft. Jongerencentrum Eucalypta organiseert een optreden van de Engelse reggae-formatie Doris & The Dots en in augustus van dat jaar vindt er zelfs een negen uur durend festival met vier reggaebands plaats. Een van de initiatiefnemers is de dan 30-jarige met lange dreadlocks getooide Nico Loupatty. Nico kan met terugwerkende kracht beschouwd worden als degene die het eerste reggaevuurtje in Winterswijk heeft laten ontbranden.

Raymond Ubbink, in die tijd samen met zijn muzikale kameraden, drummer Hans Koopman en toetsenist Ingo ten Brinke, al heel wat reggae-avonden bezoekend, loopt een paar maanden later de imposante Loupatty, als portier werkzaam bij een disco, tegen het lijf. De twee raken aan de praat en het gaat al gauw over reggae. Als Raymond op Nico’s vraag welke artiesten bij hem favoriet zijn verder komt dan het obligate antwoord “Bob Marley en UB 40” (de laatste groep heeft dan juist een enorme hit met “Red Red Wine”), is het eerste ijs gebroken. Raymond krijgt als beloning Nico’s rasta-button cadeau.

Nico Loupatty en Raymond Ubbink (11 april 2006). Foto Theo Kock.

Rebelation

In augustus 1984 melden Raymond en zijn kornuiten zich aan voor een door Nico Loupatty georganiseerde reggae-sessie in de Chi Chi Club. Nico is al snel onder de indruk van de muzikale kwaliteiten van het stel en geeft aan graag te willen zingen. Zo ontstaat het idee voor het oprichten van een band. Gitarist Myron Meekes en bassist Sidney Chirino en een blazerssectie bestaande uit Hans Schut en Gertjan Assink worden aan de band toegevoegd. Winterswijk’s eerste reggaeband Rebelation is een feit. Eigen nummers, de meeste door zanger-percussionist Raymond Ubbink geschreven, worden afgewisseld met covers van diverse reggae-grootheden. De band oefent aanvankelijk in de keuken van een leegstaande boerderij in het Woold. “Met een loeiende afzuigkap om alle wietdampen af te voeren”, weet een lachende Raymond, zelf geheelonthouder, zich te herinneren, “want blowers, daar had de boer een hekel aan.”

Op 7 augustus 1985 beleeft Rebelation haar debuut als voorprogramma van Reality in discotheek Fantasy op het Weurden. De kritieken zijn lovend. Ruim een maand later is de groep support-act bij een optreden van saxofoniste Rosa King in centrum Eucalypta. Begin 1986 valt Rebelation uit elkaar. Een gedeelte van de band gaat verder als Mahlangu. Hierin is Raymond “Ramon” Ubbink de belangrijkste spil. De rest stort zich met frontman en zanger Nico “Mr. Brown” Loupatty onder de naam Remission in een ander avontuur.

Winterswijks eerste reggaeband Rebelation (sept. 1985). Foto: Herman Marwa

 

Mahlangu

Na een try-out op 20 november 1987 in zaal Nijenhuis, debuteert Mahlangu in jongerencentrum Attica in Aalten. Er volgen optredens in de Chi Chi Club en op het Berkelpop festival in Borculo. Mahlangu speelt in het voorprogramma van Black Roots en Johnny Baby en doet mee aan Paperclip’s Popslag Jubileumtoer van de NCRV. De band stoot door naar de halve finale en is één minuut live radio op de radio te horen.

Een ander hoogtepunt is het optreden als openingsact van Clouseau en Dr. Hook tijdens het door 3000 man bezochte Backedge Festival in Aalten. De Gelderlander schrijft: “Mahlangu had de afsluiter van het festival mogen zijn.”

In 1991 maakt de band voor Vara’s Popkrant nog opnames in een Hilversumse studio, maar als de concertagenda steeds leger wordt besluit Mahlangu in 1992 te stoppen. “Een afscheid met pijn in ’t hart”, aldus Raymond. “Het was alsof je verkering uitraakte.”

 

Remission

In Remission kan Nico Loupatty zijn aspiraties als liedjesschrijver verder vorm geven. Al in december 1986 staan optredens in de Huve (Eibergen) en Chi Chi Club op de rol.  Na drie jaar wordt de groep tijdelijk ontbonden. Een aantal bandleden stapt over naar Mahlangu.

Na een periode van stilte wordt in de loop van de jaren negentig de draad weer opgepakt. Roger Heerink wordt de nieuwe leadgitarist en Raymond Ubbink speelt regelmatig als gastmuzikant mee. De band treedt veel op in Duitsland, onder ander in de Fabrik in Coesfeld, waar Nico Loupatty als programmeur werkzaam is.

Ook in het nieuwe millennium staat de band aanvankelijk nog regelmatig op de planken, maar mede door de afnemende gezondheid van Nico is Remission in 2006 genoodzaakt er een punt achter zetten. Met een optreden in Eucalypta neemt de band afscheid. November 2008 komt het trieste bericht van het overlijden van Nico Loupatty.

 

Lokale scene

Het aantal reggaebands in Winterswijk is opmerkelijk, zeker in vergelijking met omliggende plaatsen in de regio. Er is sprake van een echte scene. Naast Mahlangu en Remission klopt in Winterswijk eind jaren tachtig een nieuwe jonge reggaeband, met muzikanten afkomstig uit Meddo en Groenlo, aan het venster. De band die aanvankelijk Acme Spirit, later Rootsman Spirit heet, speelt onvervalste roots reggae.

Vanaf midden jaren negentig is ook de reggaeband The Solution actief, een grensoverschrijdend gezelschap met muzikanten uit Duitsland en Nederland. Vele Winterswijkers, waaronder Sidney Chirino, Jan Willem Renskers, Roger Heerink, Mingus Tetelepta, Julian Souisa, Jonas Johannis en ook Raymond Ubbink hebben in de loop der jaren met de band meegespeeld. The Solution bestaat anno 2019 nog steeds.

Als geen andere muziekstijl is reggae een multiculturele aangelegenheid. In Winterswijk heeft het zijn beoefenaars en aanhang onder het autochtone deel van de bevolking, maar vooral ook binnen de muzikaal actieve Molukse gemeenschap. Onder Surinamers en Antillianen is reggae eveneens populair. In de jaren tachtig zijn op feestavonden van de Surinaams-Antilliaanse werkgroep Surant met regelmaat reggaebands te horen.

“Maar ook buiten Winterswijk waren er veel fans”, weet Raymond Ubbink. “In Eibergen bijvoorbeeld was er een fanatieke club mensen die jarenlang in openluchttheater De Maat het Irie Vibes reggaefestival organiseerde.”

 

Jamaica

In 1992, na het uiteenvallen van Mahlangu, brengt Raymond Ubbink een bezoek aan Jamaica, de bakermat van de reggae. Hij valt met de neus in de boter. Al binnen een paar dagen speelt hij als toetsenist mee met de huisband van het hotel waarin hij verblijft. “The white man in a reggaeband” trekt veel bekijks. Als hij een cassettebandje met muziek van Mahlangu laat horen, roepen zijn kersverse muziekvrienden in koor “Burning Spear!”, de naam van een bekende Jamaicaanse reggae-artiest. “Een mooier compliment kun je niet krijgen”, aldus Raymond. “You gotta put it on plastic!”, voegden ze er aan toe, om aan te geven dat van de Mahlangu-opnames beslist een grammofoonplaat gemaakt moest worden. Raymond heeft op het eiland een onvergetelijke tijd. De hotelmuzikanten gidsen hem langs het huis waar Bob Marley gewoond heeft en samen bezoeken ze zijn graf.

 

Rastafari

Onlosmakelijk verbonden met reggae is de rastafari-beweging: geen geloof, maar meer een levenshouding, a way of life. De aanhangers van de beweging, de rasta’s, zien Ethiopië als het moederland waarna alle zwarten ooit zullen terugkeren. Ze geloven in de goddelijkheid van de zwarte Ethiopische keizer Haile Selassie.

Het achterliggende gedachtegoed van de beweging is zeker ook deel van Raymond Ubbink. Met name de saamhorigheid, de gastvrijheid en een deugd als het “alles delen” spreken hem zeer aan.

 

Toe maar

Reggae leeft vandaag de dag nog steeds in Winterswijk. Het karakter ervan is wel veranderd, minder dicht bij de roots. De “jonge honden” van Contrafools timmeren aan de weg met een vrolijke mengeling van reggae en ska. Toe Maar, de sinds 2012 bestaande Winterswijkse Doe Maar-tributeband, is zeer succesvol. De groep, met drummer Raymond Ubbink, heeft de afgelopen jaren heel wat hoogtepunten meegemaakt: optredens door Nederland en België, een theatertour in 2015, een clubtour in 2016 en een beachconcert op Curaçao. In drie opeenvolgende jaren speelt de zomerse feestband op de reggaeweide van de Zwarte Cross. Als David Bowie begin 2016 overlijdt, besluit de groep onder de naam David Blowie zijn bekendste composities in een reggaejasje te steken. Ook daarmee staan ze op de Zwarte Cross. Als “Alle 13 Skank” wordt de reggaeweide in 2018 opnieuw op zijn kop gezet met een show waarin jaren tachtig pophits met een ska- en reggaesausje overgoten worden. “Daar waar je vroeger van droomde, met een band spelen door het hele land, is zo alsnog uitgekomen”, aldus Raymond. “We hebben met Toe Maar dan wel niet op het strand van Jamaica gespeeld, maar wel op dat van Curaçao. Dat komt toch wel akelig dicht in de buurt!”

 

Erik Meinen is medewerker van het Poparchief Achterhoek en Liemers (PAL). In 2009 was hij eindredacteur van het boek “Popmuziek in Winterswijk – Een greep uit vijftig jaar pophistorie”. Voor de Winterswijkse 50+ Krant duikt hij in de geschiedenis van de plaatselijke (pop)muziek- en jeugdcultuur.

 

Posters voor optredens van reggaebands in de Chi Chi Club (1982). Foto: collectie ECAL.


Deel dit bericht

Advertentie


Socialmedia

1 dag geleden

De 50+ Krant

Treinverkeer tussen Zutphen en Winterswijk stilgelegd vanwege grote rookontwikkeling door heidebrand. Arriva zet bussen in.
UPDATE: Brand is geblust, treinverkeer wordt spoedig hervat.
... Bekijk meerBekijk minder

Bekijk op Facebook

Gerelateerde artikelen