Er is nog hoop voor de weidevogels

7 april 2019

De eerste kievitseieren in het land zijn al weer gevonden. De scholekster laat zijn roep regelmatig horen boven de platte daken van de Gamma en het Streekziekenhuis, want daarop broedt hij tegenwoordig. Net over de grens in Meddo in het Ellewickerfeld kunnen al de uit het zuiden teruggekeerde grutto’s gehoord en gezien worden. Er kan weer van weidevogels genoten worden, hoewel menigeen zich ook zorgen over deze vogels van natte weilanden maakt.

 De Kievit

Door Bernhard Harfsterkamp

De achteruitgang van de weidevogels in Nederland is de laatste jaren regelmatig in het nieuws. De grutto is daarbij het symbool geworden van de teloorgang van het boerenland. Waar ooit ruimte was voor natte bloemrijke weilanden, kruidenrijke perceelranden, kleine landschapselementen met vele insecten en vogels, is een leeg landschap ontstaan. De contouren zijn er nog wel, maar het aantal verschillende soorten planten en dieren is er sterk afgenomen. Sommige mensen spreken ook wel over landschapspijn als ze naar boerenland met weinig natuurwaarden kijken. Ze herinneren zich weilanden, akkers en houtwallen, waar veel meer soorten waren te vinden.

  De Wulp

Weidevogels kunnen daardoor alleen nog terecht in natuurgebieden of graslanden, waarvoor boeren een beheerovereenkomst krijgen, waardoor de omstandigheden meer geschikt zijn. De meeste weidevogels kwamen en komen voor in de van oorsprong natte weilandgebieden in het westen van het land en in Friesland. De omgeving van Winterswijk is nooit een gebied geweest waar heel veel weidevogels voor kwamen. De kievit was de laatste vijftig jaar de algemeenste. In de jaren 70 werden er tussen de 750 en 900 paren geteld tijdens de inventarisaties van de Vogelwerkgroep Zuidoost-Achterhoek. Begin jaren 80 was er zelfs nog een toename, omdat de kievit zich aanpaste. Weilanden werden al minder geschikt, omdat ze door verbeterde drainage droger waren geworden en er steeds vroeger werd gemaaid. Daardoor week de kievit uit naar maïsakkers. Inmiddels is niet meer dan de helft van het aantal broedparen over.

 Jonge kievit

Ernstig bedreigd
De kemphaan, de weidevogel waarvan het mannetje een mooie kraag heeft, was al voor 1950 uit Winterswijk verdwenen. De tureluur, met zijn kenmerkende rode poten, is nog slechts een enkele keer waargenomen. Het aantal paren grutto’s daalde in de jaren 70 al naar 19 en nu worden er alleen in het Meddose Veld nog enkele exemplaren waargenomen, zodat deze vogel in Winterswijk als ernstig bedreigd kan worden beschouwd. Ook de watersnip is hier bijna uitgestorven. De wulp, de vogel met de kromme snavel en de welluidende roep, was altijd al zeldzaam en broedde vooral in de randen van de hoogveengebieden of op natte heideterreinen. Ook deze soort is achteruitgegaan. Een nieuwkomer was in de jaren 80 de scholekster, een vogel uit het Waddengebied die het binnenland introk. Na een toename tot zo’n 80 broedparen aan het einde van de jaren 80 is ook deze soort weer achteruitgegaan. Intussen is de scholekster een dorpsvogel geworden en broedt die op een aantal plekken op platte daken.

 

Ellewicker Feld
Wie al deze vogels toch eens wil zien hoeft niet ver te reizen. Die kan naar het Ellewicker Feld gaan, dat boven de buurtschap Meddo aan de andere kant van de grens naast het Zwillbrocker Venn ligt. Hier worden vanaf de jaren 80 weilanden extensief beheerd. Ook zijn ze vernat en zijn er vele poelen en andere kleine landschapselementen aangelegd. Verantwoordelijk voor het natuurgebied van 130 hectare is het Biologisch Station Zwillbrock. Het beheer wordt uitgevoerd samen met de boeren uit de omgeving. Hier zijn nog volop grutto’s, tureluurs, wulpen en kieviten te zien. De waterpartijen trekken ook allerlei watervogels aan. Het Ellerwicker Feld laat zien dat de aanleg van nieuwe natuur ten behoeve van weidevogels succesvol kan zijn. Er is daar een weidevogelgebied ontstaan op een plek, die er niet eens het meest geschikt voor is, want het ligt boven op een bult. Veel geschikter is het lagere nabijgelegen Meddose Veld. Daar komen nog enkele weidevogels voor dankzij aangepast beheer langs de watergangen, maar het zijn er slechts enkele. Een grootschaligere vernatting en extensivering van de weilanden in het noorden van Winterswijk zou ook daar tot een aantrekkelijk weidevogelgebied kunnen leiden.

  De Watersnip

 

Foto’s: Herman Vreman en Jan Stronks

Deel dit bericht

Advertentie


Socialmedia

Gerelateerde artikelen