De passie van Ton van der Heijden

31 maart 2018

Israël als tweede vaderland

Hij is er dertig keer geweest, schreef er vijf boeken over en verzorgt al jaren een rubriek in een Israëlisch tijdschrift. Winterswijker Ton van der Heijden (78) is gek van Israël. “Als je er een keer bent geweest, blijf je terugkomen. En als ik er niet ben, kijk ik wel naar de webcams in Tel Aviv en Jeruzalem”.

Door Jan Ruesink

Israël als tweede vaderland. Het is best opmerkelijk voor iemand die niet religieus of joods is. Sterker nog,Ton van der Heijden waande zich er bij zijn eerste bezoek niet echt in ‘het beloofde land’: “Het was er rommelig, vies en ik vond de mensen niet aardig. Op straat lagen veel kadavers van doodgereden honden, katten of ondefinieerbare resten. En twee weken na mijn aankomst lagen die er nog. Langs de weg lag veel afval zoals weggegooid papier, autobanden of complete wrakken. Een fietser, ezel of kameel op de snelweg was even gewoon als olie verversen in de buurt van oppervlaktewater.”

Voordringen
Ook de rust leek ver te zoeken: “De mensen hadden blijkbaar altijd haast, gezien het almaar lompe voordringen bij de supermarkt, bus of postkantoor. En ze gingen gewoon naast je op de balie van bank of postkantoor hangen om te zien wat je deed. Bovendien had men de gewoonte alles op zeer luide toon kenbaar te maken. In het verkeer werd meer met moord en doodslag gedreigd dan in criminele circuits. Zelfs het niet snel genoeg optrekken bij stoplichten leverde al rap een toeterconcert op. Ik had dus het gevoel dat dit bezoek maar eenmalig zou zijn”.

Maar dat liep toch even anders. “Met dank aan mijn vrienden Toio, Jossi, Joel en al die anderen die mij zo gastvrij ontvingen, zou ik me in dit land van uitersten uiteindelijk toch thuis gaan voelen. Ik dompelde me onder in deze smeltkroes van identiteiten en gevoelens.”

Ton raakte gefascineerd door de manier waarop de Israëli’s hun land vanuit niets opbouwden, woestijnen vruchtbaar maakten en samenwerkten in kibboetsen en mosjavs (coöperatieve landbouwbedrijven). Dat had ook een beetje met zijn afkomst te maken. Ton groeide op in Est, een piepklein Betuws dorpje. “Ik kom uit een agrarisch milieu en moest al vroeg mee met aardbeien plukken en bieten rooien en werd door mijn ouders naar de tuinbouwschool gestuurd.”

Met Israël kwam hij in 1963 aanraking via het Joods Nationaal Fonds, met hun actie rozen uit de woestijn, symbolisch voor het vruchtbaar maken van het dorre land. Ton ging zich verdiepen in de historie van het land en ging Hebreeuws leren. Voor zijn toekomst intussen koos hij niet voor de tuinbouw, maar voor de marechaussee. Een loopbaan die hem ook bij de recherche, Interpol en het gevangeniswezen bracht en waar hij ook zijn huidige vrouw ontmoette, die drugsbestrijder en strategisch misdaadanalist bij de Nationale Politie was.

Op 36-jarige leeftijd kwam het er uiteindelijk van om het Heilige Land te bezoeken, in 1976, drie jaar na de Yom Kippoeroorlog. Aan die kennismaking hield Ton zoals gezegd gemengde gevoelens over, maar doordat hij in zijn eentje rondtrok en meehielp op de mosjavs kwam hij toch in contact met de bevolking en knoopte hij er veel vriendschappen aan. “Sinds die tijd ben ik er minstens dertig keer geweest. Ik ben er thuis geraakt en beschouw het als een tweede vaderland. Je maakt daar vrienden voor het leven, ook als je kritiek hebt op sommige zaken die te maken hebben met de Palestijnen.”

“Begin jaren tachtig kwam ik in contact met de Irgun Olei Holland in Tel Aviv, een vereniging van Nederlanders die naar Israël zijn geëmigreerd. Onder hen veel slachtoffers van de Holocaust. Voor hun blad Aleh schreef ik af en toe een verhaaltje, totdat ik in 1996 werd gevraagd het Nederlands Nieuws te verzorgen, een rubriek met nieuwtjes en wetenswaardigheden uit Nederland. In datzelfde jaar ging ik met vervroegd pensioen en vestigde ik me met vrouw en kinderen vanuit Zoetermeer in Eibergen, omdat mijn vrouw in Enschede werkte. In 2010 zijn we naar Winterswijk verhuisd.”

Raketten
Ton was als marechaussee en politie-/justitieambtenaar natuurlijk wel wat gewend, maar kwam in Israël toch in een spannende wereld terecht, temidden van alle oorlogen, Intifada’s en raketaanvallen. “Maar gek genoeg heb ik me er nooit onveilig gevoeld, misschien juist wel door al die politie en soldaten op straat.”

Eén keer echter kwam het oorlogsgeweld heel dichtbij. “Eind mei 2006 bezocht ik bij de grens met Libanon de berg Menara, die je met een kabelbaan kon bereiken. Na het bezoeken van de watervallen van Banias en hoorde ik enorme knallen en mensen gillen. Naderhand bleek dat de Hezbollah er een paar Katoesja-raketten had afgevuurd waarmee de kabelbaan in brand was gestoken. Als ik daar een paar minuten eerder was geweest, had ik het niet overleefd.”

Ton bezocht in Israël veel historische plekken zoals de Klaagmuur, de Dode Zee, de ruïnes van Qumran en de zoutpilaren van Sodom en hij zwierf door de Negev, Galilea en de Golanhoogte. “Dan ga je zoeken naar de herkomst van de Bijbelverhalen Ik zag bijvoorbeeld dat je met een stok water uit de rotsen kunt slaan, net als Mozes deed. Dat kan doordat het water uit de bergen in poreus gesteente komt. Ik heb me ook verdiept in de islam en het joodse geloof. Daar zitten veel parallellen in met het christelijke geloof. Ik ben er vast van overtuigd dat ze een gezamenlijke bron hebben. God, Allah en Jahweh zijn eigenlijk dezelfde.”

Boeken
Hij verwerkte die gedachten in zijn boek Goden van Mesopotamië, maar de historie komt ook terug in zijn vier andere boeken die hij in eigen beheer uitgaf, waaronder het bekendste, Israël, geschiedenis van een vakantieland, nog steeds verkrijgbaar via uitgeverij Pumbo.

Door zijn leeftijd en de gezondheidsklachten van zijn echtgenote weet Ton niet of het er nog van komt om Israël nog eens te bezoeken. “Maar virtueel ben ik er wel altijd. Ik kijk bijna elke dag naar de webcams bij de Klaagmuur en de beelden van de Ayalonsnelweg dwars door Tel Aviv. Gewoon, om te zien hoe druk het er is.”


Deel dit bericht

Advertentie


Socialmedia

This message is only visible to admins.

Problem displaying Facebook posts.
Click to show error

Error: Server configuration issue

Gerelateerde artikelen