Het feest van de natuur en de sociale samenhang

25 mei 2018

Een blik op het filmpje van East Film Media op YouTube. Recente beelden van de Avondvierdaagse in Winterswijk. Vorig jaar, of 2016 – wanneer was het? Het maakt niet uit. De laptop gaat uit, de elpee Revolver van The Beatles op de pick-up. De ogen gaan dicht en zien in retrospectief de jaren zestig, begin jaren zeventig; de tijd van de paden op, de lanen in, de gymschoenen met zolen zo dun dat de steentjes er onderweg venijnig doorheen prikten en de Avondvierdaagse die het kind deed stralen omdat het – hoe klein ook – er toe deed.

Door André Vis

Wanneer telde je nu mee als kind in het Winterswijk van toen? Wanneer mocht je meedenken en meepraten met de grote mensenwereld? Wanneer was je meer dan vakvulling? Wanneer was je onderdeel van het grotere geheel, van een dorp dat was weggedrukt in de Gelderse oostpunt, niet ontsloten door snelwegen maar in haar eigenheid zo uniek dat je het liefdevol aan de borst drukte? Misschien was dat wel als je in de zesde klas mee mocht naar Vlieland, maar meer nog als je voor het eerst meedeed aan de Avondvierdaagse.

Je zag ze als klein kind om je heen; je broer of zus, de buurtkinderen die inmiddels een leeftijd hadden bereikt dat ze mochten toetreden tot iets groots: tot het jaarlijkse legioen dat de Avondvierdaagse liep. Vier avonden in een week wandelen, van dinsdag tot en met vrijdag, vijf kilometer of tien kilometer en dan op zaterdagmiddag de climax – de inhuldiging. Als je dat kon, of beter nog als je dat mocht, zo lang en zo laat naar bed, dan was je van kind ineens burger geworden. Je maakte deel uit van Het Legioen.

Het was natuurlijk ook altijd warm, ergens in juni als de Avondvierdaagse op het programma stond. Het was een eerbetoon van de weergoden (zo heetten die toen nog) aan de sport: citius, altius, fortius. De mens zit zo in elkaar dat hij zijn geheugen vervormt, zodat alles wat rond het heuglijke feit plaats heeft, alleen maar jubeltonen kent. Regen en kou passen daar niet in. Tijdens de Avondvierdaagse in de jaren zestig was de hemel blauw, zagen de meisjes er oogverblindend uit, werd de top-40 alleen maar bezet door klassiekers en werden de bombardementen op Vietnam tijdelijk stopgezet. Zelfs als het niet waar is, is het waar. Feiten worden beleving.

In 1971 was het snikheet. De meisjes op het schoolplein vonden des vrijdags dat de donderdagavond zwaarder was dan de woensdag, juist omdat het zo warm was. De meester vond van niet en deed dat wat we in ons land al lang verleerd zijn: het aangaan van een discussie zonder dat het op bekvechten uitdraait. Was nu de woensdag- of de donderdagavond zwaarder? De afstand was dezelfde maar op donderdag liepen we meer in de open landerijen en niet onder het licht wuivende lover dat de zon filterde en van zijn primaire kracht ontdeed.

Ik had mijn moeder die dag om suikerklontjes gevraagd, want in de krant had ik gelezen dat wielrenners energie kregen van suikerklontjes. Het zou een zware avond worden. Ik kreeg ze ook nog en deed ze in een plastic zakje dat ik in mijn kniekous stopte. Het maakte de tocht alleen maar heroïscher.

Als we nu de site oudwinterswijk.nl openen en het tabblad Avondvierdaagse aanklikken, zien we ze verschijnen: de historische foto’s, te beginnen met een foto ergens uit de jaren zestig – de organisatoren, de heren Bengevoord en Kruidenier gaan de stoet vooraf, de fiets aan de hand, zoals mensen dat toen deden. Niet beide handen aan het stuur maar de rechterhand aan het linkerhandvat of omgekeerd de linkerhand aan het rechterhandvat. We zien de meisjes van Kindervreugd, de speeltuinvereniging, maar bovenal zien we de dames van de tricotfabriek, in prachtige rok met poloshirt, keurig in het gelid. ‘Jo met de banjo en Mien met de mandolien, Kaatje met haar mondharmonicaaaaatje…’

Is er in de loop der tijden veel veranderd? Om dat te ontdekken bekijken we het filmpje van East Film Media op YouTube van een aantal jaren geleden. Het moet gezegd: het valt mee. We zien ravottende kinderen, prachtige polootjes van de school Miste en Corle en dat alleen is al heerlijk. Wie noemt zijn buurtschappen nu Miste en Corle? Dat kan alleen in Winterswijk – laat dit nooit veranderen. Kotten heeft mooie blauwe shirts, er wordt door een meneer gelopen voor Kika en dat is natuurlijk wel nieuw. Dat deden we in de sixties en seventies niet – lopen voor een goed doel. Verder veel hedendaagse moeders en dat oogt ook iets anders dan de dames van de tricotfabriek uit de tijd van Jo met de banjo.

De EHBO-post daarentegen is grotendeels intact gebleven en dan verglijdt het beeld en zien we een Wenters landschap. Dan valt de bek open. Op 5.10 minuut gaat het filmpje voor twintig seconden het buitengebied in en het zijn die twintig seconden dat je de tijd stil wilt zetten. De lome tred van de wandelaars, de tinten groen die van het scherm spatten en je denkt terug aan de tijd dat je als kind de natuurgebieden rondom ons dorp betrad: de bossen, het Rommelgebergte, Bekendelle, de Italiaanse meertjes. We hebben in Winterswijk de zure regen doorstaan, we zullen de CO2-uitstoot verslaan.

De Avondvierdaagse laat Winterswijk in al haar schoonheid zien, mens en natuur, collectieven en individuelen, jong en oud, sportievelingen en doorzakkers. In de Avondvierdaagse is er alleen ruimte voor de lach, of het moet de schaarse traan zijn bij het kleine kind dat een blaar voelt prikken in zijn gympen toen, en zijn sneakers nu. De termen zijn veranderd, de Avondvierdaagse niet. Het blijft een feest van de vreugde, de natuur en de sociale samenhang. En in je oor suist het: ‘Ik heb een pooootje met vet. Al op de tafel gezet. Ik heb een potje, potje, potje, potje veeeeeet al op de tafel gezet. En nu het tweede couplet….’

 

Avondvierdaagse: vroeger veel groepen, nu meer eenlingen

De Avondvierdaagse van 12 t/m 15 juni wordt dit jaar vooor de 69e keer gehouden en is daarmee precies een jaar ouder dan nog zo’n mooie Winterswijkse traditie, het Paasvoetbaltoernooi. De eerste editie vond zeventig jaar geleden plaats, in 1948. Dit jaar is echter geen jubileumeditie, want de tocht werd tijdens de mkz-crisis van 2001 afgelast (evenals in dat jaar het paasvoetbaltoernooi).

In de beginjaren deden veel grote groepen mee aan het evenement, van lagere en middelbare scholen, speeltuinverenigingen, sportclubs en padvinderij tot bedrijven en instellingen als het Algemeen en Elisabeth-ziekenhuis. “Tegenwoordig zijn het vooral de basisscholieren die meedoen in groepsverband”, weet bestuurslid Ineke Beijers, “maar de individuele, sportieve wandelaar rukt op. We proberen de 15 km te stimuleren door deze een eigen route te geven zodat ze daar een beetje van de massa weg loopt”.

Van de geschiedenis van de wandeltocht is niet veel vastgelegd in een jubileumboek of archieven. “Dat waren vaak allemaal losse papiertjes, er werd weinig bewaard”, zegt Beijers, die sinds 1999 secretaris en penningmeester is van het evenement.

Het evenement heeft in de loop der jaren ondanks de tradities wel wat veranderingen ondergaan. Toen WVC de vierdaagse midden jaren negentig overnam, werd de zaterdagse intocht ingeruild voor de vrijdagavond, “omdat het immers een avondvierdaagse is”, herinnert Beijers zich het besluit. De wandeltocht heeft ook veel verschillende locaties gehad, zoals school C, de Fortuna-terreinen, het WVC-terrein, de spoorzone,het  veldje achter de driemark en nu het complex van FC Winterswijk.

Wie de recorddeelnemer is, is niet bekend. Wel staat Willy Bouwhuis bekend als een van de trouwe deelnemers, en ook oprichters Kruidenier en Bengevoord liepen vaak mee. Een paar dames loopt nu al voor meer dan de veertigste keer mee.

De opa van burgrmeester Joris Bengevoord was jarenlang een van de drijvende krachten achter de avondvierdaagse. In zijn jeugd liep Joris dan natuurlijk ook de Vierdaagse. Net na zijn installatie als burgermeester van Winterswijk in 2017 liep hij weer mee, nu als begeleider van een rolstoeldeelnemer van verpleeghuis Pronsweide. En een paar maanden later mocht hij bestuurslid Ineke Beijers een lintje opspelden.


Deel dit bericht

Advertentie


Socialmedia

This message is only visible to admins.

Problem displaying Facebook posts.
Click to show error

Error: Server configuration issue

Gerelateerde artikelen