Jubilerend Humanistisch Verbond: ‘Weer met elkaar in gesprek komen’

26 november 2019

Niet-kerkelijken een stem geven in de samenleving, dat was in 1950 voor een groepje Winterswijkers reden een plaatselijke afdeling van het Humanistisch Verbond op te richten. Zeventig jaar later is de verzuiling verdwenen en spant het verbond zich in voor gelijke behandeling van iedereen, respect voor de ander en zorg voor elkaar, kortom voor een humane samenleving. “Door de polarisatie en snelle meninkjes is er weer behoefte aan een echte dialoog.”
Door Jan Ruesink
‘Heidenen’, ‘ketters’, ‘atheïsten’; niet-kerkelijken waren vroeger – het woord zegt het al – vooral iets niét. In de verzuilde samenleving leek het alsof ze bij gebrek aan dominee, pastoor en christelijk onderwijs geen moreel kompas hadden. Maar onafhankelijk denkers als Erasmus en Spinoza ruilden kerkelijke dogma’s over lotsbestemming en schepping eeuwen geleden al in voor een levensovertuiging waarin de mens centraal staat. Een mens met een vrije wil en die zelf verantwoordelijk is voor zijn daden en zorg voor de omgeving.
Het ontbrak de vrijdenkers echter lang aan een eigen stem, zeker in instituties als het onderwijs, ziekenzorg, ouderenhuisvesting en geestelijke bijstand. Dat leidde in 1946 tot oprichting van het Humanistisch Verbond, dat al snel erkend werd als officiële levensbeschouwelijke organisatie. Daaromheen verbreidde het humanistisch gedachtengoed zich via verwante organisaties als het Humanistisch Vormingsonderwijs (met lessen levensbeschouwing op openbare scholen), ontwikkelingsorganisatie Hivos, hulpverleningsinstelling Humanitas, de Universiteit voor Humanistiek (de enige ter wereld) en sinds kort ook omroep Human, bekend van programma’s als de Staat van het Klimaat met Tim Hofman en Schuldig over Dennis, de markante eigenaar van een dierenwinkel in Amsterdam-Noord.
In Winterswijk richtten onder meer dokter Ter Haar en Wil Kornet op 5 februari 1950 de Gemeenschap Winterswijk op als plaatselijke afdeling. Dit na een eerste mislukte poging in 1946 door Cor Nieuwland. Het begon heel bescheiden met zestien leden, maar vanaf de jaren zeventig kwam de afdeling tot grote bloei. In de jaren tachtig was de afdeling Winterswijk en omstreken (Aalten, Lichtenvoorde en Groenlo) landelijk zelfs de sterkst groeiende, met in 1989 150 leden, welk aantal in het volgende decennium zich nog zou verdubbelen tot het recordaantal van 300. Daarmee behoorde de Oost-Achterhoekse tak tot de zes grootste van Nederland. De actieve afdeling hield zich bezig met humanistisch vormingsonderwijs en uitvaartbegeleiding, maar ook met geestelijke verzorging in de ouderentehuizen.
Een prestatie van formaat was de oprichting van verzorgingshuis De Berkhof in 1972, samen met onder meer Humanitas en de Maatschappij tot Nut van ’t Algemeen. Het verzorgingshuis aan de Waliënsestraat behoort inmiddels tot de zorgcombinatie Marga Klompé en is niet langer humanistisch.
Tot de grote voorvechters van het plaatselijk humanisme behoorden bekende Winterswijkers als burgemeester Vlam (secretaris) en docent/dansleraar Dolf Meijler (eerst vice-voorzitter en daarna veertig jaar lang voorzitter), Ria Hofland (echtgenote van wethouder Hajo Hofland) en niet in het minst uitvaartleidster Wil Plekenpol. Bij begrafenissen en crematies van niet-kerkelijken ontstond steeds meer behoefte aan iemand die een spirituele overdenking kon houden. Plekenpol deed indertijd zo elke week wel een uitvaartbegeleiding.
Deze eeuw daalde het ledenaantal van de afdeling naar nu 150. Bert de Maar, na het overlijden van Dolf Meijler vorig jaar, de nieuwe afdelingsvoorzitter: “Ouderen vallen af door overlijden en er komen weinig jongeren bij. Het merendeel van de bevolking voelt zich humanistisch, maar wordt geen lid. Dat zie je overal, die individualisering, zelfs in de sport: jongeren willen zich niet meer binden aan een vereniging. Maar ik moet zeggen dat we ook nooit aan actieve ledenwerving hebben gedaan.” Het bestuur stelt daarbij met nadruk dat ook gelovigen en kerkelijken welkom zijn. “Humanisme sluit geloof niet uit”, aldus bestuurslid Wim Nijman.
De huidige afdeling is evengoed wel zeer actief met onder meer cursussen, boekbesprekingen, gespreksgroepen en lezingen door onder anderen landelijk voorzitter Boris van der Ham. Ook is er elke eerste film van de maand in het filmhuis een nazit met discussie. En er is elke derde zondag van de maand een dialoogbijeenkomst in het WUh-gebouw aan de Torenstraat, waar afwisselend iemand een thema inbrengt. Nijman: “Dat zijn meestal kleine groepjes, maar dat biedt ook weer meer ruimte tot verdieping.”
Die discussies zijn geen verbale haantjesgevechten over wie er gelijk heeft, weet bestuurslid Lou Ritzen: “Het gaat om respect en luisteren naar de ander. Je moet bereid zijn je eigen mening ter discussie te stellen. In de gepolariseerde samenleving en op social media gaat het om meninkjes en gelijk hebben, bij ons staat juist voorop wat je van elkaar kunt leren.”
De Maar: “Een dialoog kan bij ons gaan over een actueel thema als het boerkaverbod of het boek De meeste mensen deugen van Rugter Bregman, waar we dan in alle rust over praten.” Juist daarom ziet de voorzitter de toekomst van de vereniging zonnig in: “Ik denk dat er juist nu, in de hectiek en haast van onze maatschappij, behoefte is aan die rust. Kijk maar eens hoe populair series als Bed & Breakfast en We zijn er bijna! zijn. Slow-tv, er gebeurt geen donder, maar als kijker raak je dan juist aan het denken en met elkaar in gesprek.”
Het Humanistisch Verbond, afdeling Winterswijk en omstreken viert haar 70-jarig jubileum op zondag 16 februari 2020. Plek, tijd en programma zijn nog niet bekend. Lidmaatschap van het (landelijke) Humanistisch Verbond kost 6 euro per maand. Zie www.humanistischverbond.nl.
Meer informatie over de plaatselijke afdeling bij secretaris Moniek Hendriks-Lensink,
hvwinterswijkeo@live.nl.

FOTO: drie bestuursleden van het Humanistisch Verbond Winterswijk e.o.: Bert de Maar, Wim Nijman en Lou Ritzen.

 


Deel dit bericht

Advertentie


Socialmedia

This message is only visible to admins.

Problem displaying Facebook posts.
Click to show error

Error: An access token is required to request this resource.
Type: OAuthException
Solution: See here for how to solve this error

Gerelateerde artikelen