Langs de Ratumseweg

25 november 2017

Een van de langste wegen in het Winterswijkse buitengebied is de Ratumseweg. Die begint na een kilometer buiten de bebouwde kom, als de weg naar Vreden naar links afbuigt. Deze weg komt uiteindelijk ook dichtbij Vreden uit. Eerst loopt die naar het oosten via de kern van Ratum. Bij de brug over de Ratumsebeek wordt de koers naar het noorden verlegd. Vanaf het boerderijterras van melkveehouder Te Selle is de weg onverhard. Bij de grens is het gedaan met de Ratumseweg.

De fietser en wandelaar kunnen daar wel verder, want bij de Sint Vitussteen, een van de oudere grensstenen (1653), ligt een groene grensovergang. Tijdens mijn tocht over de weg heerste er een weldadige rust. Dat is hier voorbij want er raast voortdurend verkeer over de grote weg van Oeding naar Vreden. Omdat het vliegveld Wenningfeld niet ver weg is, zijn er ook nog vliegtuiggeluiden. Daar zijn liefhebbers van, maar ik ben meer verguld met de zwarte specht met zijn verschillende roepen die ik hier hoor. De ene roep heeft wel iets van die van een roofvogel. De andere roep is een soort gelach.

 

Als ik aan vogels denk en aan de Ratumseweg, dan duikt onmiddellijk de naam van de ortolaan in mijn hoofd op. Laatst had ik een notitieboekje uit 1973 in handen. Met de Nederlandse Jeugdbond voor Natuurstudie ging ik vaak naar het Tenkinkbos. Uiteraard werden onderweg al waarnemingen genoteerd. Daarbij viel me op dat ik heel vaak ortolaan heb genoteerd. Dit familielid van de geelgors, de gele vogel wiens zang lijkt op het begin van de vijfde symfonie van Beethoven en die nog wel in Ratum is te zien, is lang het symbool geweest van het kleinschalige oude ontginningslandschap. Dat is in de nabijheid van de Ratumseweg nog steeds in redelijk gave vorm aanwezig. Maar de ortolaan is er al een jaar of twintig niet meer. Dat heeft met het verdwijnen van de graanvelden te maken – dit jaar was er geen een langs de Ratumseweg te zien – en met het intensiever worden van de landbouw.

 

Essen

Kenmerkend voor dat landschap zijn de bolvormige bouwlanden, de essen, die op verschillende plekken langs de Ratumseweg nog goed zichtbaar zijn. Het begin van de weg, dan nog in de buurtschap Henxel, ligt zelfs op de rand van zo’n es. Vooral langs de eerste kilometer is dat goed te zien. Aan de rechterkant is er sprake van een behoorlijk hoogteverschil met de aangrenzende weilanden. De essen zijn steeds hoger geworden door een bemestingssysteem dat eeuwenlang is toegepast. De bouwlanden lagen al wel op de hogere dekzandruggen in het landschap, maar om meer graan of boekweit te kunnen oogsten was bemesting zinvol.

 

Plaggen

Daarvoor is het potstalsysteem bedacht. In die stal met een diepe bodem werden heideplaggen gebracht, die van de woeste gronden werden gehaald. Het vee graasde op die gronden, maar werd elke nacht naar de stal gebracht. Daar lieten ze hun poep vallen.  Als de plaggen daarmee doordrenkt waren, werd er een volgende laag plaggen in gebracht. Die raakte opnieuw doordrenkt met poep, waarna een nieuwe laag plaggen volgde. Dit ging zo door totdat het vee met de rug tegen het dak stond. Dan was het tijd om de “mest” op het bouwland te brengen. Dat werd daardoor elk jaar een millimeter hoger. In de tweede helft van de 19de eeuw was er opeens kunstmest. Dat had grote gevolgen voor het landschap. De essen “groeiden” niet meer en de uitgestrekte woeste gronden werden ontgonnen. Wie naar links kijkt ziet dat daar het bouwland ook weer hoger ligt. Dat is niet verwonderlijk. De Ratumseweg, in het verleden ook wel Ratumse grinte genoemd, werd na de aanleg niet meer met plaggenmest verhoogd. Over deze weg is nog veel meer te vertellen. Over de scholtengoederen, de kippenhokken, de winkels, over … Wie weet een volgende keer.

 

Wist u dat bij de Ratumseweg …

 

•          en niet ver van de Ratumsebeek een autokerkhof heeft gelegen;

•          zich een van de oudste scholtengoederen van Winterswijk bevindt, het Scholtenhuis;

•          van alle boerderijen er nog niet eens bij een derde nog een echt boerenbedrijf aanwezig is;

•          er een twist is geweest over een te grote brug over de Ratumsebeek, die door bemiddeling             van wethouder Ton van Pelt in 1994 werd beëindigd;

•          er in de kern van Ratum nog steeds een zwerfkei staat, die ooit de grootste zal zijn geweest;

•          er slechts twee bankjes zijn, terwijl je er elders in het buitengebied over struikelt;

•          een van de mooiste korenspiekers ligt, die inmiddels woonhuis is geworden;

•          het hertenkamp bij Boeijink bij familiebezoek met kleine kinderen vaak vanaf de weg even                 werd bewonderd en dat er al eerder een hertenkamp nabij Gossink was;

•          met een wandeling langs het mooiste deel van de Ratumsebeek gestart kan worden;

•          er drie rijksmonumenten en twee gemeentelijke monumenten aanwezig zijn.


Deel dit bericht

Advertentie


Socialmedia

This message is only visible to admins.

Problem displaying Facebook posts.
Click to show error

Error: Server configuration issue

Gerelateerde artikelen