Paddenstoelen ontdekken met de KNNV

27 september 2018

Door Bernhard Harfsterkamp

 

De paddenstoelenliefhebbers van de Koninklijke Nederlandse Natuurhistorische Vereniging (KNNV) afdeling Oost-Achterhoek hebben alweer hun eerste excursie en determinatieavond achter de rug. Officieel mag de herfst dan pas beginnen op 21 september, paddenstoelen zijn er in elk jaargetijde aan te treffen.

“Langs de weg naar Eibergen zag ik begin september al parasolzwammen in de berm staan”, zegt Ed Grotenhuis. Hij is voorzitter van de KNNV en coördinator van de Paddenstoelenwerkgroep, die inmiddels een jaar of tien bestaat. “Gerrit Keizer, een landelijk bekend paddenstoelenkenner, woonde toen in Winterswijk. Hij voelde wel voor een werkgroep, waarin hij zijn kennis kon delen. Helaas verhuisde hij na enkele jaren.” De ongeveer tien leden van de werkgroep besloten door te gaan met hun determinatieavonden, die zo’n vijf keer in de herfst worden gehouden.

Paddenstoelen kun je het hele jaar aantreffen. Een eetbare soort als de morielje, die een dure delicatesse is in een restaurant, is al aan het begin van de zomer te vinden. Die andere smakelijke paddenstoel, de cantharel is er al vanaf eind juli in de bossen. Rondom Winterswijk groeit die niet zo  veel meer, maar vanuit Oost-Europa wordt die nog altijd in grote aantallen aangevoerd. Ook in de lente en winter zijn voor wie goed zoekt overal paddenstoelen te vinden. In de herfst zijn ze er verreweg het meest, waardoor het begrijpelijk is dat we ze vooral met dit jaargetijde in verband brengen. “Voor ons is het het leukst om dan op pad te gaan”, zegt Grotenhuis. De bladeren vallen, er valt vaker regen, gunstige omstandigheden voor paddenstoelen.

 

Lastig
De zeer droge zomermaanden kunnen nog wel een nadelige invloed hebben. Vooral de zwammen die in symbiose met boomwortels leven zullen het nog een tijd lastig hebben, vermoedt Grotenhuis. Maar andere soorten kunnen sneller reageren op goede omstandigheden. Een paar dagen regen en de vruchtlichamen, want dat zijn de paddenstoelen, schieten uit de grond. Grotenhuis en de andere leden van de werkgroep beschouwen zich niet als eminente kenners, “maar samen weten we inmiddels veel meer dan tien jaar geleden.” Met alle verschillende goede gidsen die er inmiddels zijn en met behulp van internet wordt van veel soorten de naam gevonden. Hij benadrukt dat het plezier voorop staat. “We maken het niet te ingewikkeld en gaan niet met microscopen aan de slag.” Wat wel nodig is om sommige soorten te kunnen onderscheiden.

 Sponszwam

Onzichtbaar
Een groot deel van het jaar zijn paddenstoelen onzichtbaar, maar zijn ze wel aanwezig als schimmeldraden die in de grond of in hout zitten. Als ze boven de grond komen of als ze boven op het hout verschijnen vallen ze ons pas op, althans de grotere exemplaren. Iedereen kent wel de vliegenzwam, die met de rode hoed met witte stippen, maar veel soorten zijn zo klein, dat je er gemakkelijk overheen kijkt. Die vliegenzwam behoort tot de groep van de plaatjeszwammen. Onder de hoed zitten de plaatjes, waaruit de sporen vallen die weer nieuwe schimmeldraden vormen. De buisjeszwammen, waarvan de bekendste het eekhoorntjesbrood is, doen dat via de buisjes. Ook heb je stuifzwammen, zoals de reuzenbovist die als grote witte ballen in weilanden kan verschijnen, of de aardappelbovist, waar we in onze jeugd tegenaan trapten zodat ze begonnen te stuiven.

Er zijn nog meer groepen zwammen die allemaal hun eigen groeiwijzen hebben en manieren om hun sporen te verspreiden. Er zijn zakjeszwammen, slijmzwammen, knotszwammen en korstzwammen. Paddenstoelen spelen een belangrijke rol in de voedselkringloop. Ze helpen namelijk bij het afbreken van organisch materiaal, afkomstig van bladeren en dood hout. Daardoor komen er weer mineralen in de bodem die gebruikt kunnen worden door andere planten. Een aantal soorten werken echt samen met bomen. De zwam levert de boom mineralen en de boom geeft de zwam voedingstoffen voor de groei. Maar er zijn ook paddenstoelen die parasiteren op bomen, zoals de honingzwam. Dat gebeurt op bomen, die al beschadigd en minder vitaal zijn geworden. Als de boom is gestorven groeien er weer andere zwammen op. Er zijn zelfs soorten die parasiteren op dieren, zoals de rupsendoder.

De paddenstoelen vormen een veelzijdige groep lagere planten. In Nederland komen zo’n 4000 soorten voor. Geschat wordt dat een derde tot de helft hiervan alleen maar met zekerheid op naam is te brengen met de microscoop en specialistische tabellen. Maar dan nog blijven er meer dan genoeg soorten over om te bekijken in de herfst en op naam te brengen voor de werkgroep. Door het gevarieerde landschap met bos, schrale bermen, graslanden en heide komen er rondom Winterswijk veel soorten voor. “Ik was een keer op pad met de landelijke paddenstoelvereniging”, vertelt Grotenhuis. “De leden waren zeer enthousiast en zeiden dat Winterswijk een van de betere paddenstoelengebieden is in ons land.”

 

Meer informatie over de paddenstoelenwerkgroep en de paddenstoelenexcursies van de KNNV is te vinden op www.knnv.nl/oost-achterhoek. Er zijn nog vier determinatieavonden en er zijn paddenstoelenexcursies gepland naar het Wooldse Veen, het Gossink en de Leemputten bij Haak en Hoek. De data en tijden staan op de website.


Deel dit bericht

Advertentie


Socialmedia

This message is only visible to admins.

Problem displaying Facebook posts.
Click to show error

Error: Server configuration issue

Gerelateerde artikelen