De passie van… Ine Uwland-Samberg

25 januari 2018

“Handboekbinden is mooi monnikenwerk”

 

In de bungalow van Ine en Gerard Uwland in Ratum staan overal boekenkasten. De keurige opstelling van de boeken verraadt de liefde voor boeken: van Gerard als dialectschrijver en boekenverzamelaar en Ine als gepassioneerd handboekbinder. Veertien jaar geleden bond Ine haar eerste boek bij Annebet Tannemaat in Meddo, waar ze een beginnerscursus volgde. Nu heeft ze een indrukwekkende collectie van honderden ambachtelijk gebonden boeken, van verzamelbanden tot ware kunstwerken, waar de passie vanaf straalt.

 

Door Betty Wassink

Voor het eeuwenoude ambacht boekbinden moet je veel geduld hebben en heel secuur kunnen werken. Ine (66): “Ik hou van klein prutswerk. Als kind sneed ik al figuurtjes uit krijtjes en later maakte ik Staphorster stipwerk en heel fijne borduurwerkjes. Het kon me niet fijn genoeg zijn. Bovendien heb ik iets met papier en boeken. Niet om te lezen, maar wel om mee te werken.”

Boekbinderij INE

Tot enkele jaren geleden had ze als accountant haar eigen administratiekantoor, waar nu bij de ingang het bord Boekbinderij INE staat. Een eerbetoon van haar familie op haar 65e verjaardag. Zelf is ze uiterst bescheiden over de kunstwerken die ze maakt. “Ik ben geen erkend handboekbinder; ik doe dit als hobbyist.”
In Nederland zijn ongeveer vijftig erkende handboekbinders, onder wie Annebet Tannemaat, waar Ine nog altijd naar toe gaat om weer nieuwe technieken te leren. Voor handboekbinden zijn veel technieken en evenzovele gereedschappen nodig. Dat proces, het met de hand creëren van een boek, is haar passie. “Met name door de verzameldrift van Gerard, die oude dialect- en streekgebonden boeken verzamelt, wilde ik dit graag. Als we op een boekenmarkt een oud gammel boek kochten, wilde ik dat kunnen restaureren en er weer een mooi boek van maken. Vanaf de eerste les van de beginnerscursus in 2004, is de passie echt ontstaan.” De meeste cursisten stoppen na een of twee cursussen, maar Ine is nooit meer weggegaan.

Kunstwerken

Inmiddels heeft Ine in haar oude kantoor een goed uitgerust atelier met alles wat nodig is om mooie boeken te binden en oude exemplaren te restaureren. Van snijschaaf tot foliepennen om handmatig letters op boekomslagen te maken en van vouwbeen tot boekenpers en naaibank, waarmee ze de bladzijden van een boek handmatig aan elkaar naait. Ze stelt hoge eisen aan de afwerking van haar werkstukken, getuige de prachtige uitvoering van de  boeken, waaronder echte kunstwerken, zoals het boek genaamd  ‘Onbeschreven blad’. Met de unieke binding, de omslag van dik leer en een boekblok van gescheurde bladzijden van geschept kartonachtig papier ‘Zaans bord’ is het meer dan een boek. Het is een kunstwerk. “Meestal gebruik ik heel dun leer, maar dit is van dik leer. De omslag moet altijd passend zijn bij de binnenkant of de inhoud van een boek, zoals ook kleur en stijl op elkaar afgestemd moeten zijn. Bij een boek over bloemen hoort bijvoorbeeld geen zwaar leren kaft.” Het gehavende exemplaar van het Oude kerspel Winterswijk van B. Stegeman kreeg wel een volledig leren omslag. “Ik vind, dat een boek het waard moet zijn om volledig in leer te maken. Ik heb ook de bijbel van mijn grootouders gerestaureerd, wat veel tijd kostte, maar dat vind ik het dan echt waard.”

De buitenkant van een boek mag er dan mooi uitzien, het spreekwoordelijke monnikenwerk zit aan de binnenkant en is niet direct zichtbaar.

Ze heeft talrijke boeken gemaakt, van heel klein tot groter dan A3-formaat, met kaften van stof, leer, papier of perkament en zelfs van hout in tientallen verschillende bindingen, zoals de Franse en Engelse band met mooie ruggen. Maar ook eenvoudige bandzetters, zoals de – voor bibliotheken in vroeger tijden meest praktische – bibliotheekband, waarbij het vooral gaat om het archiveren van periodieken. “De bibliotheekband is vaak de eerste binding die je als beginnend boekbinder leert, omdat die vrij eenvoudig is.” Zo heeft Ine 256 periodieken van de Dialectkring vanaf 1925 zorgvuldig ingebonden om de inhoud toegankelijker te maken.

 

Leeslinten

Echtgenoot Gerard leest in zijn dialectprogramma bij RTV Slingeland en ook live voor publiek voor uit zijn verzameling boeken, maar er zijn ook verhalen, die niet in boekvorm bestaan. Daarvoor maakt Ine dan boeken, zoals van de doos met krantenknipsels van bijna vijfhonderd dialectverhalen van G.A van Loo. “Die heb ik gekopieerd, in stroken geknipt, tot katernen gemaakt en gebonden in een boek met meerdere leeslinten, afgestemd op zijn voorleessessies. Het was gigantisch veel werk, maar erg leuk om te doen.”

 

Ine experimenteert steeds vaker met bijzondere bindingen, zoals recent de ‘springrug’, waarmee vroeger de kasboeken werden gemaakt. “Met zo’n binding valt een boek volledig vlak als je het openslaat, waardoor beide zijden goed te beschrijven zijn. Dit boek blijft leeg, want het gaat om de techniek van de binding, maar ik hoop nog wel een keer een gebruikt oud kasboek op de kop te tikken om het te restaureren.”

 

Minuscule boekjes

Boeken nemen niet veel ruimte in, maar omdat ook in huize Uwland de ruimte beperkt is, maakt Ine ook kleine boekjes van vijf bij acht centimeter. “Iets maken wat er nog niet is, dat inspireert. Je kan er veel tijd in kwijt en als het klaar is, neemt het weinig ruimte in.” Driehonderd minuscuul kleine alfabet-boekjes en boekjes in de vorm, grootte en kleurstelling van Engels drop zitten in een snoeppot. “Als je met boekbinden bezig wil zijn, is dit echt leuk.” Ze maakt het ontwerp op de computer in Excel, secuur in verschillende lettertypes. Dan printen, vouwen, naaien, in de boekpers leggen en heel kleine boekplatten bekleden met stukjes linnen. “Ik bedenk graag leuke projectjes, die beginnen met lege vellen papier. Met de computer en het kopieerapparaat maak ik dan een lay-out en verwerk dat tot een mooi boek. Die voorbereiding om een boek te maken vind ik net zo leuk als een oud boek opknappen of verfraaien.”

“Je kunt grote boeken binden, maar ook wel heel klein. Van een stapeltje blanco velletjes papier naar een boek, dat boeit me. Daar kan ik uren mee bezig zijn.”


Deel dit bericht

Advertentie


Socialmedia

This message is only visible to admins.

Problem displaying Facebook posts.
Click to show error

Error: Server configuration issue

Gerelateerde artikelen