Verrassend veel Wenterspop op vinyl

28 januari 2020

Het Poparchief Achterhoek en Liemers (PAL) droomt ervan ooit nog eens een compleet overzicht te kunnen bieden van al wat er in de loop der tijden aan regionale popmuziek is uitgebracht. Bij lange na nog geen mission accomplished, want wat er door de jaren heen allemaal op grammofoonplaat, (demo-)cassette, cd of als mp3 is verschenen is niet mis. Voor de 50+ Krant duiken we in datgene wat er door Winterswijkse bands en artiesten op vinyl is verschenen. En dat is al best veel. En bijzonder.
Door Erik Meinen
HEERSINK              Bij Radiozaak Heersink, gestart rond 1940, aanvankelijk gevestigd aan de Misterstraat, later in de Stationsstraat, kunnen achter in de winkel in een geïmproviseerde studio opnames worden gemaakt. De opnames worden direct via een snijkop op glas, schellak of vinyl vastgelegd. Elke opname resulteert in één enkele plaat waarmee de muzikant of band de zaak verlaat. Van een officiële platenrelease en een zekere oplage is geen sprake.
Het Winterswijkse muziekgilde maakt gretig gebruik van de diensten van eigenaar Jan Heersink. De platen kunnen slechts met speciale sleepnaalden op de grammofoon worden afgespeeld. Omdat Heersinks platen van uiterst kwetsbaar materiaal gemaakt waren, hebben maar weinig exemplaren de tand des tijds overleefd. Zo is de opname uit 1950, De W-Boys Gaan Uit Vissen van het Winterswijkse dansorkest de W-Boys, een variatie op het lied van de beroemde band The Ramblers, verloren gegaan. Een aantal andere platen is wel geconserveerd, onder andere het door Bobbejaan Schoepen geschreven Cowboy Jimmy (1951) in een vertolking van The Two Happy Boys. Van Gerrit en Jo ter Haar, bekend van het Regenboog Cabaret, is een plaat bewaard gebleven met daarop Sarina, Het Kind Uit De Dessa, een oud Indisch liedje, in die tijd populair via The Kilima Hawaiians.
VAGEBONDEN                  Het zangduo de Twee Vagebonden, Broer “Bertus” Hogeslag en Henk Heinen, geniet eind jaren 50 grote regionale bekendheid. Ook bij onze oosterburen zijn de heren populair. Iedere zaterdagochtend wordt in zaal Nijenhuis gezongen voor de Duitse Butterfahrtkunden. De Vagebonden zijn de eerste Winterswijkse muzikanten die erin slagen een platenmaatschappij aan zich te binden. Via een opgestuurde geluidsband weten ze de aandacht te trekken van Johnny Hoes, in die tijd als producer werkzaam bij Phonogram, de platenmaatschappij van Philips.
In 1960 wordt in Hilversum hun eerste 45-toeren single In Het Vreemdelingenlegioen opgenomen. De Twee Vagebonden worden begeleid door het orkest van accordeonist Addy Kleijngeld, de latere ontdekker van Heintje. In korte tijd verschenen er op Fontana, het platenlabel van Philips, maar liefst vijf singles van het succesvolle duo, deels in het Duits gezongen onder de naam Die Zwei Vagebunden. Daarnaast is een solo-single van Broer Hogeslag uitgebracht als de Zingende Vagebond.
Zanger-gitarist Henk Heinen zal jaren later in een interview verklaren dat er in totaal maar liefst 180.000 platen van hen verkocht zijn: “100.000 stuks in onze eigen land en nog eens zo’n 80.000 in Duitsland”, zo meldt hij met grote stelligheid. Of deze enorme aantallen kloppen valt niet meer na te gaan, vast staat wel dat de Twee Vagebonden behoren tot Winterswijks meest succesvolle platenacts ooit.
WHITE WAVES                  Manager Johannis Noya van The White Waves slaagt er midden jaren 60 niet in om een platenmaatschappij voor “zijn jongens” te interesseren. Hij zit niet bij de pakken neer en besluit zelf een vinylsingle te financieren en uit te brengen, een mogelijkheid die in die tijd door wel meer lokale beatgroepen, jazzcombo’s en zang-ensembles benut wordt. De platenmaatschappijen konden altijd wel extra orders gebruiken en stelden daarvoor hun studio’s en platenpersen ter beschikking. Phonogram is een van de bedrijven waar zogenaamde loonpersingen vervaardigd worden. De White Waves-single Skinnie Minnie wordt in de Phonogramstudio in Hilversum opgenomen. In de platenfabriek in Baarn worden 500 exemplaren van de plaat geperst en van een hoes voorzien en in eigen kring wordt de plaat onder vrienden en bij optredens verspreid. Ook bij de Winterswijkse platenwinkels is de zwarte schijf te koop. Het kleinood wordt in de loop der jaren een waar verzamelstuk onder Indorock-liefhebbers, met name vanwege het veelgeprezen B-kantje You Win Again.
In de jaren 60 verschijnen er verder geen platen meer van Winterswijkse bodem, al duiken lokale topmusici als Rini Wikkerink en André Reijnen op in bands als The Dream en Brainbox die wel meerdere platen maken.
DANIEL                   De hoogtijdagen van het vinyl, in termen van verkoopcijfers, liggen in de jaren 70. In Winterswijk is er in die periode echter maar weinig op het zwarte goud vereeuwigd. De uitzondering hierop vormt Daniel Sahuleka.
Zijn eerste single You Make My World So Colourful verschijnt in 1976. Overdag sleutelt Daniel bij carrosseriebedrijf Hoekstra aan vrachtauto’s, in zijn vrije uren aan zijn muzikale repertoire. Via bemiddeling van Harrie Kock van het Gewestelijk Arbeidsbureau komt hij in contact met Rudy Bennett, de Haagse zanger van The Motions en Galaxy Lin. Bennett is onder de indruk van Daniels kwaliteiten en weet een platencontract bij Polydor te regelen. Hoewel You Make My World.. niet zijn grootste hit is, staat het liedje wel in het geheugen van menig Winterswijkse popliefhebber gegrift.
Gedurende de rest van de jaren 70 en de eerste helft van de jaren 80 verschijnen er een vijftal langspeelplaten van Daniel en een groot aantal singles. Zijn grootste succes Wake Up uit 1981 komt ook in Duitsland, Frankrijk, Italië en Zuid Afrika op de markt. Giddyap A Gogo, dat hij samen met Toppop presentator Ad Visser doet, wordt eveneens een hit. De achterzijde van Daniels laatste vinylsingle Imagine is wel heel Winterswijks: in het nummer Bekendelle hoor je zelfs het zachte ruisen van de beek!
Dat het nog Winterswijkser kan bewijzen Hulzer Willem en ziene Leu. Geen popmuziek pur sang maar het in het dialect gezongen Wenters is een ware ode aan ons dorp. Het lied staat op de achterkant van de in 1975 verschenen single Heimwee, eveneens een Phonogram loonpersing en uitgebracht door het Actiecomité Freriks. De opbrengst van de plaat is bestemd voor het realiseren van een museum in de voormalige scholtenboerderij aan de Groenloseweg. De voorkant van de singlehoes is getekend door Piet te Lintum. Hulzer Willem en zijn revuegezelschap brengen in 1979 en 1981 ook twee langspeelplaten met liedjes, sketches en conferences uit.
VERZAMELPLAAT          Vanaf begin jaren tachtig verschijnen er veel verzamelalbums met landelijke, regionale of lokale popbands. Doetinchemmer Jan Rietman, in die dagen bekend van NCRV’s Los Vast zorgt er in 1980 voor dat de Corlese band Planet Wave met een liedje terecht komt op de compilatie-LP 14x Nederwave. Look What You’ve Done wordt speciaal hiervoor opgenomen in de beroemde Wisseloord-studios in Hilversum.
Hardrockband Vanguard overkomt iets soortgelijks als ze geselecteerd worden voor het Gelderse LP-project 12 For You To Catch. De verzamelplaat met het nummer Need You verschijnt in 1985.
De Winterswijkse groep Navajo neemt in 1982 deel aan het door de Stichting Popmuziek Nederland geïnitieerde project Moluccan Moods. Doel van het project is het onder de aandacht brengen van Molukse popmuziek. De gelijknamige verzamelplaat vloeit voort uit een reeks groepenpresentaties in de Amsterdamse poptempel Paradiso. Met het reggae-achtige Lonely People spelen de Winterswijkers zich in de kijker.
DO IT YOURSELF             De jaren tachtig zijn bij uitstek het tijdperk waarin popmuzikanten het uitgeven van muziek in eigen hand nemen: van het opnemen van de liedjes tot het ontwerpen van de hoes en de verspreiding van de plaat. Do It Yourself luidt het nieuwe motto. Een goed voorbeeld hiervan zijn de twee singles die in 1985 verschijnen op het Madman Records label van Martin Stassen. De platen worden gefinancierd door voorintekening en zijn een soort crowdfunding avant la lettre. Kopers betalen vooraf vijf gulden en dragen daarmee bij aan het betalen van de kosten voor het opnemen en laten persen van de singles. Als dank wordt hun naam genoemd aan de binnenzijde van het uitklaphoesje waarin de platen verschijnen. Op de eerste uitgave van het label vertolkt Martin onder de titel Een Half Uur Heftig vier Nederlandstalige popliedjes. Met zijn band de Spestix brengt hij de single Bocholt/Anti-Social uit.
De bakermat voor de doe-het-zelf huisvlijt ligt in jongerencentrum de Chi Chi Club aan de Stationsstraat. Punk, hardcore en metal domineren het gebeuren. Bands als Winterswijx Chaos Front (W.C.F.), Cry of Terror, Disabuse en Fierce hebben er hun roots liggen. Zij allen brengen muziek op vinyl uit.
Nadat W.C.F. in 1985 al met het nummer Wargames op de verzamelplaat Babylon Bleibt Fahren heeft gestaan, brengt de band een jaar later op het eigen Krottenbeat label een EP uit met zes harde en ultrasnelle liedjes. De in landbouwplastic verpakte plaat wordt een kostbaar collectors item in kringen van verzamelaars en in 2016 op veilingsite eBay voor 90 dollar verhandeld!
Cry of Terror komt in 1989 met een 4-track EP uit op het Duitse Old War Records. Er volgen in korte tijd twee LP’s Terror Of The Concrete World en Unnatural Prospects In A Concrete World en de groep is ook op een aantal compilaties van de partij.
De debuut-langspeler Sorrow And Perdition van het Winterswijkse metal-hardcore gezelschap Disabuse opgenomen in de Klank Studio in Venlo en geperst in België verschijnt in 1989. Van de plaat worden maar liefst 2000 exemplaren geperst en verkocht. Disabuse is still going strong. Hun laatste album Death Machines uit 2017 komt zowel in een zwarte als groene vinylversie uit.
Fierce is min of meer een voortzetting van W.C.F. aangevuld met de zanger van de Duitse band Brigade Fozzy. Hun EP verschijnt in 1990 in eigen beheer. De band staat ook met twee nummers op een single-box van het Zooid label.
ERNY GREEN        Voordat zanger-liedjesschrijver Ernst Grevink de Achterhoek vaarwel zegt, maakt hij in 1985 samen met zijn Winterswijks-Eibergse post-punk band The Eternal een 12-inch EP met vier eigen werkjes onder de titel The Far Away Play. De liedjes worden opgenomen in de Silvox Studio in Bontebrug. Bezitters van de EP mogen zich gelukkig prijzen, want het is nu de meest gezochte en dure Winterswijkse vinylplaat. De gemiddelde handelswaarde op verkoopsite Discogs ligt rond de 150 euro.
Na allerlei omzwervingen vestigt Grevink zich in Utrecht. Onder zijn artiestennaam Erny Green en met zijn band Polgate verschijnen diverse albums die lovende kritieken krijgen. Deze verschijnen slechts op cd. Alleen het liedje Falling Free komt terecht op een in 1998 uitgebracht vinyl-EP onder de titel Rebels Without A Clue.
In 2017 is daar plots een gloednieuwe soloplaat van de zanger met het rauwe Tom Waits-achtige stemgeluid. De titel luidt Pheromenos en de plaat is uitsluitend verkrijgbaar op zwart glimmend vinyl – een aanrader.
OVERIG VINYL                Wanneer we dieper graven komt er nog meer Wenters vinyl naar boven. ’t Varken Hef Altiet Wat, het singeltje van Striekje Onwies uit 1981, is een samenwerkingsverband van leden van het Strijkje Schepel aangevuld met Franz Ruepert Sr. en Jos Gietman. De opbrengst van de plaat komt ten bate van het behoud van het Winterswijkse stationsgebouw.
We mogen ook zeker niet de single van Skinhouse, het huisorkest van de Skinny Binny Club, vergeten. My Life Changed is de titel van de plaat uit 1988, opgenomen in de Winterswijkse Beverly Beat-studio en verschenen via het Don Quixote label. Daar komt overigens ook het EP-tje uit 1990 van Barclay, Drums And Chesterfield vandaan, een gelegenheidsformatie waarachter o.a. (de andere) Franz te Loo en Patrick Hallink schuil gaan.
Op jazzgebied is de vinyloogst wat aan de magere kant. De Dixie Town Jazz Band is met drie nummers vertegenwoordigd op de jazz-verzamelaar Doetinchem ’71 uit 1971. Samen met Jazzewind vinden we de band terug op Doe Jazz ’81, een LP uit 1985, uitgebracht door de gelijknamige Doetinchemse jazzvereniging.
Voorbij de grens van de popmuziek treffen we Gerrit Komrij, eerste Dichter des Vaderlands aan. Op Dichters op Vinyl, een 3-LP compilatie pas vorig jaar uitgebracht door De Bezige Bij, horen we de in 2012 overleden Komrij het gedicht Maskers proclameren. Een jongenskoor brengt een muzikale hommage aan de woordkunstenaar.
Wist u trouwens dat Komrij voor Boudewijn de Groot het prachtige lied Kinderballade schreef? Het is in 1977 op vinylsingle verschenen en aan te treffen op het dubbel-album Het Beste van Boudewijn de Groot of de Zing je Moerstaal compilatie-lp uit 1976.
Eind jaren 80 stort de markt voor vinylplaten volledig in ten faveure van de cd. Het tij is inmiddels gekeerd. Audiostreaming is weliswaar leading, maar daar waar de cd steeds meer terrein verliest stijgen de landelijke verkoopcijfers van vinyl al jaren met zo’n 10 procent. De kans dat we in de nabije toekomst dus meer vinylplaten van Winterswijkse creatuur mogen verwelkomen is dan ook zeer aannemelijk.

Erik Meinen is medewerker van het Poparchief Achterhoek en Liemers (PAL). In 2009 was hij eindredacteur van het boek Popmuziek in Winterswijk – Een greep uit vijftig jaar pophistorie. Voor de Winterswijkse 50+ Krant duikt hij in de geschiedenis van de plaatselijke (pop)muziek- en jeugdcultuur.


Deel dit bericht

Advertentie


Socialmedia

This message is only visible to admins.

Problem displaying Facebook posts.
Click to show error

Error: An access token is required to request this resource.
Type: OAuthException

Gerelateerde artikelen